Fındık Fiyatları Tartışması Sürüyor: TMO Alımları ile Serbest Piyasa Arasında Büyük Makas

TRABZON (Kanal61 Haber Merkezi) - Karadeniz’in en önemli tarımsal ürünü olan fındıkta 2026 sezonu fiyat tartışmaları yoğun şekilde devam ediyor. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) açıkladığı alım fiyatları ile serbest piyasada oluşan rakamlar arasındaki fark, üreticilerin tepkisini çekiyor. TMO 24 Ağustos’ta alımlara başlamasına rağmen serbest piyasa fiyatlarının düşük seyretmesi, maliyetlerin yükseldiği bir dönemde üreticiyi zor durumda bırakıyor.

TMO Fiyatları ve Serbest Piyasa Gerçeği

TMO, 2026-2027 sezonu için yüzde 50 sağlam iç fındık esasına göre Giresun kalite kabuklu fındığı kilogram başına 255 TL, Levant kalite fındığı ise 250 TL’den alıyor. Randıman yüzde 50’nin üzerinde olduğunda Giresun kalitede her 1 puan artış için 5,10 TL, Levant kalitede 5 TL ilave ödeme yapılıyor.

Serbest piyasada ise durum oldukça farklı. 28 Ağustos itibarıyla güncel fiyatlar şöyle seyrediyor:

• Giresun Merkez ve Tirebolu-Görele hattı: 200-215 TL

• Ordu, Fatsa, Ünye: 170-200 TL

• Trabzon: 160-200 TL (ilçeye göre değişiyor)

• Samsun ve çevresi: 170-180 TL

• Batı Karadeniz (Düzce, Sakarya, Zonguldak): 150-166 TL

Bazı bölgelerde net fiyat 155 TL’ye kadar gerilerken, TMO ile serbest piyasa arasında kilogram başına 70-100 TL’ye varan makas oluştu. Bu fark yüzde 30’lara ulaşıyor.

Üreticilerin Tepkisi: “Emeğimizin Karşılığını Alamıyoruz”

Üreticiler, artan işçilik, gübre, ilaç, mazot ve nakliye maliyetlerine rağmen serbest piyasada düşük fiyatlarla karşılaştıklarını belirtiyor. Birçok üretici, borçları ve hasat öncesi aldığı avanslar nedeniyle ürününü bekletme imkânı bulamadığını, bu yüzden düşük fiyata satmak zorunda kaldığını ifade ediyor.

Giresun Ziraat Odası Başkanı Nurittin Karan, serbest piyasada fiyatların bilinçli şekilde düşük tutulduğunu savundu. “Aradaki fiyat farkı tekelci ve işbirlikçilerinin cebine gidiyor. Üreticinin alın teri üzerinden fiyat oyunları oynanıyor. Ürünümüzü TMO’ya teslim edelim, kesinlikle emanete fındık bırakmayalım” dedi.

Siyasi partilerden de benzer çağrılar geldi. İYİ Parti Ordu İl Başkanı Fatih Titiz, TMO’nun alım kotasını kaldırmasını ve ödemelerin en geç 7 günde yapılmasını talep etti. Yeni Parti Giresun Milletvekili Elvan Işık Gezmiş ise TMO’nun dekar başına sınırlı alım yapmasının üreticiyi tüccarın insafına bıraktığını belirterek “Alım kotası kaldırılmalı, ürünün tamamı gerçek değerinden alınmalıdır” dedi.

TMO’nun Tutumu ve Uyarıları

TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal, alımların 31 Aralık’a kadar devam edeceğini, depo, finansman ve personel hazırlıklarının tamamlandığını açıkladı. Ödemelerin teslimattan sonraki 21. günden itibaren yapılacağını belirten Güldal, üreticilere kritik bir uyarıda bulundu: “Geçen yılın ürünleri kesinlikle alınmayacaktır. Eski mahsulü yeni ürünle karıştırmayın, aksi halde ürün geri çevrilecektir.”

TMO’ya randevu talebinin 100 bin tonu aştığı, üreticilerin yoğun ilgi gösterdiği bildiriliyor. Kurumun güçlü alım yapması halinde serbest piyasa fiyatlarının yukarı yönlü hareket edebileceği görüşü sektörde hâkim.

Maliyet-Fiyat Dengesi ve Gelecek Beklentisi

Üreticiler, hasat maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle mevcut serbest piyasa fiyatlarının üretimden kopmaya yol açabileceğini savunuyor. İşlenmiş fındığın market raflarında 1.000 TL’nin üzerine çıkmasına rağmen üreticinin eline geçen rakamın düşük kalması da eleştiri konusu.

Sektör temsilcileri, TMO’nun ilk haftalarda yüksek miktarda alım gerçekleştirmesi halinde piyasanın dengelenebileceğini ve fiyatların 200 TL bandının üzerine çıkabileceğini öngörüyor. Aksi takdirde üreticinin mağduriyetinin büyüyeceği endişesi devam ediyor.

Fındık, Karadeniz ekonomisinin bel kemiği konumunda. 2026 sezonunda TMO’nun alım politikasının piyasayı ne kadar dengeleyeceği ve üreticinin emeğinin karşılığını alıp alamayacağı önümüzdeki günlerde yakından takip edilecek.