İklim Krizi ve El Niño Uyarıları

GENEVA - Uzmanlar, 2026 yılının son aylarında güçlü bir El Niño olayının ortaya çıkma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtiyor. NOAA’nın (Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi) Mayıs 2026 tarihli ENSO Diagnostic Discussion raporuna göre, El Niño’nun Mayıs-Temmuz 2026 döneminde %82 olasılıkla başlayacağı ve Kuzey Yarımküre kışında (Aralık 2026-Şubat 2027) %96 olasılıkla devam edeceği öngörülüyor. Bu gelişme, kuraklık, aşırı yağış, seller, tarımsal riskler ve kıyı sel baskınlarını artırabilir.

El Niño, Pasifik Okyanusu’ndaki ekvatoral su yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla karakterize edilen iklim olayıdır. Bu sıcak sular, küresel hava akımlarını (jet stream) değiştirerek dünya genelinde hava pattern’lerini bozar. NOAA’ya göre, bu yılki El Niño’nun şiddeti henüz netleşmemiş olsa da, geçmiş güçlü El Niño olayları (2015-2016 ve 2023-2024) gibi önemli etkiler yaratması bekleniyor.

ABD’de özellikle Batı ve Doğu kıyılarında yüksek gelgit sel baskınları (high tide flooding) riski artıyor. Deniz seviyesi yükselişiyle birleşen El Niño, hem Pasifik hem de Atlantik kıyılarında daha sık ve şiddetli sel olaylarına yol açabilir. NOAA Okyanus Bilimcisi William Sweet, bunu “çifte yumruk” olarak nitelendiriyor: Birincisi uzun vadeli deniz seviyesi artışı, ikincisi ise El Niño’nun getirdiği ekstra su kütlesi.

Asya’da ise kuraklık ve muson yağışlarındaki dengesizlikler öne çıkıyor. Endonezya, Filipinler, Hindistan ve Avustralya’da tarımsal üretim ciddi risk altında. Pirinç, buğday ve mısır gibi temel gıdaların arzı azalabilir, bu da küresel gıda fiyatlarını yukarı itebilir. Güney Amerika’da ise Peru ve Ekvador’da aşırı yağış ve seller beklenirken, Brezilya’da kuraklık Amazon ormanlarını ve tarımı olumsuz etkileyebilir.

İklim değişikliğiyle birleştiğinde El Niño’nun etkileri daha da şiddetleniyor. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), “iklim krizinin arka planında El Niño’nun etkilerinin katlanarak arttığını” vurguluyor. Artan sıcak dalgaları, orman yangınları, su kaynaklarında azalma ve biyoçeşitlilik kaybı gibi sorunlar daha belirgin hale gelebilir.

Hazırlıklar kritik önem taşıyor. Tarım bakanlıkları, sulama sistemlerini güçlendirmeli, erken uyarı sistemleri yaygınlaştırılmalı ve afet yönetim planları güncellenmelidir. Gelişmekte olan ülkelerde özellikle hassas gruplar (küçük çiftçiler, kıyı toplulukları) için uluslararası destek şart. Türkiye’de de Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Tarım Bakanlığı, olası etkileri izliyor; Akdeniz ve Ege bölgelerinde kuraklık, Karadeniz’de ise aşırı yağış riski değerlendiriliyor.

Uzmanlar, bu El Niño olayının 2026-2027 kışını rekor sıcaklıklara taşıyabileceğini, aynı zamanda ekstrem hava olaylarının frekansını artırabileceğini belirtiyor. İklim değişikliğiyle mücadelede azaltım ve uyum stratejileri bir arada yürütülmeli. COP toplantılarında da bu konu gündemin üst sıralarında yer alacak.

El Niño, sadece kısa vadeli bir iklim olayı değil; küresel ekonomiyi, gıda güvenliğini ve afet risk yönetimini doğrudan etkileyen bir faktör. 2026’nın ikinci yarısından itibaren tüm dünya, bu güçlü iklim olayına karşı hazırlıklı olmalı.