Trabzon İdare Mahkemesinden Önemli Karar : Kutlugün, Düzyurt, Gözalan İmar Planı İptal

TRABZON (Kanal61 Haber Merkezi) - Trabzon İdare Mahkemesi, Ortahisar ilçesi Kutlugün, Düzyurt ve Gözalan mahallelerini kapsayan 1/1000 ölçekli İlave + Revizyon Uygulama İmar Planı’nı hukuka aykırı bularak iptal etti. Esas No: 2024/1280, Karar No: 2026/698 sayılı bu karar, yalnızca bir planın iptaliyle sınırlı kalmıyor; yıllardır süren hukuki mücadelede planlama hiyerarşisi, üst ölçek planlara bağlılık, kamu yararı ve şehircilik ilkelerinin zaferini temsil ediyor.

Mahkeme Kararının Temel Gerekçeleri

Mahkeme kararı, dava konusu planın güncel 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ile çeliştiğini, planlama hiyerarşisine aykırı olduğunu ve kamu kaynaklarının rasyonel kullanımını engelleyeceğini vurguluyor. Üst ölçek planlara riayet edilmemesi, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırılık oluşturuyor. Kararda ayrıca, bilirkişi raporları ve teknik verilerle desteklenen bu ihlallerin telafisi güç zararlara yol açabileceği belirtiliyor.

Karar metninde özetle şu noktalara dikkat çekiliyor:

• Dava konusu alanın tarımsal niteliğinin korunması gerektiği.

• Üst ölçek planlarla (özellikle 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı) uyumsuzluk.

• Planların kademeli birlikteliği ilkesinin ihlali.

• Önceki Danıştay kararlarının ve yargı süreçlerinin göz ardı edilmesi.

Bu iptal, Ortahisar Belediye Meclisi’nin ilgili kararını doğrudan etkiliyor ve Trabzon Büyükşehir Belediyesi’nin diğer planlarını da gözden geçirmesini zorunlu kılıyor.

Uzun Soluklu Hukuki Mücadele

Süreç 2016’ya uzanıyor. TMMOB Şehir Plancıları Odası Trabzon Şubesi, Danıştay nezdinde açtığı davalarda üst ölçek plan değişikliklerini (örneğin 29.04.2020 onaylı 1/100.000 ölçekli ÇDP değişikliği) tarımsal toprak kaybı ve nüfus öngörülerindeki tutarsızlıklar nedeniyle iptal ettirmişti. Danıştay 6. Dairesi ve İdari Dava Daireleri Kurulu kararlarıyla bu iptaller kesinleşti.

Buna rağmen, belediyeler alt ölçek planları (1/25.000, 1/5.000 ve 1/1000) onaylamaya devam etti. Özellikle Değirmendere’deki küçük sanayi sitelerinin Düzyurt bölgesine taşınması amacıyla hazırlanan planlar, yargı kararlarına rağmen ilerletildi. Şehir Plancıları Odası’nın itirazları ve açtığı davalar, bu ısrarın hukuki zeminini sorguladı. Mahkeme, belediyelerin üst ölçek planlara uymama ve bilimsel dayanaklardan uzak raporlara bel bağlamasını eleştirdi.

Belediye Tarafı ve Süreç

Trabzon Büyükşehir Belediyesi, planların üst ölçeklerle uyumlu olduğunu savunarak mahkemenin ilk kararlarında red almıştı. Ancak istinaf ve nihai değerlendirmelerde planlama hiyerarşisi ön plana çıktı. Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, karar sonrası “Mahkeme kararının gereklerini yerine getirip yolumuza devam edeceğiz” açıklaması yaptı ve eksikliklerin giderilmesi için bakanlığa başvurduklarını belirtti. Süreç şu anda durmuş durumda.

Geniş Kapsamlı Etkileri ve Dersler

Bu karar, sadece söz konusu mahalleleri değil, bölgedeki 1/5000, 1/25.000 gibi diğer planları da etkiliyor. Tarımsal alanların korunması, nüfus projeksiyonlarının gerçekçi olması ve planların bilimsel verilere dayandırılması gerektiği bir kez daha teyit edildi. Şehir Plancıları Odası, belediyelere üst ölçek planlara uyma ve kamu yararı odaklı planlama çağrısını yeniledi.

Uzmanlar, 2014’te Büyükşehir statüsü kazanan Trabzon’da planlamanın hâlâ “projecilik” anlayışıyla şekillendirilmeye çalışıldığını eleştiriyor. Bu tür süreçler zaman kaybına, ekonomik maliyetlere ve kamu zararına yol açıyor. Kentlerin geleceği, günübirlik tercihler yerine bilimsel veriler, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarıyla belirlenmeli.

Sonuç olarak, Trabzon İdare Mahkemesi’nin 04.06.2026 tarihli kararı (tebliğ tarihi itibarıyla), uzun mücadelelerin meyvesi olarak emsal niteliğinde. Planlama ilkelerinin hukuki üstünlüğünü gösteren bu gelişme, benzer süreçlerde idarelere ders niteliğinde bir uyarıdır. TMMOB Şehir Plancıları Odası’nın ısrarlı takibi, kamu yararının korunmasında meslek odalarının rolünü de bir kez daha ortaya koymuştur.